YAZIYI GÖNDER
Adınız, Soyadınız
E-posta Adresiniz
Alıcı E-posta
Mesajınız
www.cosmopolitanturkiye.com

İlişkilerde hassas bölge para

Çok dile getirilmiyor olabilir ama para konusu ilişkilerde gerilim yaratabilecek hassas bir konu. Paylaşım nasıl olmalı, her şeyden erkek mi sorumludur, peki nasıl konuşulur sorunlar? Gerilimi tırmandırmaya gerek yok, belki bu yazı sorunlarınızın yanıtı olabilir.

SERPİL ÇEKİN
FOTOĞRAF: GETTYIMAGES.COM

2014 yılında Amerikan Psikoloji Derneği'nin yaptığı yıllık değerlendirme, para konusunun çiftler arasında en çok stres yaratan konulardan biri olduğunu gösteriyormuş. Katılıyorum, kesinlikle stres yaratıyor! Gerçi henüz ben sorunu tek taraflı yaşıyorum ama şimdiden yaratabileceği stresler hakkında bir öngörüm oluştu. Şöyle ki; yaklaşık bir yıl önce sevgilimle birlikte yaşamaya başladık. Evet, güzel ve heyecanlı bir his! 'Büyük resimde' sevdiğiniz insanla aynı evde bir hayatı paylaşıyor olmak güzel. Fakat, bir süredir kendi içimde bir sorun yaşıyorum: Para. Kendimi tam ifade edebildiğimi düşünmüyorum, o yüzden konuyu biraz daha açıyorum. Çoğumuz gibi ben de yıllardır kendi ayakları üzerinde duran biriyim, yani kendim kazanıp kendim harcarım. Bu harcamaların içinde kıyafet alışverişim de var, faturalarım da, mutfak alışverişim de, seyahatlerim de… Fakat bir süredir 'free lance' çalışıyorum. Bu nedenle düzenli bir gelirim yok. Kazandığım para çoğunlukla aylık harcamalarımı karşılıyor ama stres yaşadığım dönemler de oluyor. Sonuçta ay içinde yaptığım iş potansiyeline göre kazanıyorum ve bu her ay değişiyor. Stres yaşadığım dönemlerde aileme 'sığındığım' da oluyor.

AÇIK OL!
Artık durum değişti, artık yanımda ailem değil sevgilim var. Peki şimdi ne olacak? Harcamalar nasıl yapılacak, paraya ihtiyacım olduğunda ne olacak? Her şeyi ortak mı karşılamalıyız? Ama tüm masrafları onun üzerine yüklemek de olmaz ki? Peki ben nasıl yeteceğim tüm bunlara? Ya bir gün free lance çalışmak daha zor hale gelirse… Aaa, yoo mümkün değil, asla ondan para isteyemem; yazarken bile bu hiç hoşuma gitmedi! Dediğim gibi benim için stresli bir konu. Belki aranızda benimle aynı hisleri yaşayanlar vardır diye, uzmanlara danıştım, çiftlere sordum. İşte tüm yönleriyle çiftler arasındaki genel geçer para konusu… Uzman Psikolog ve Uzman Çift ve Aile Terapisti Melis Arzu Yiğitbaş, parayla ilgili tartışmaların yaygın, sorunlu, tekrarlayan ve çözüm konusunda girişimde bulunulmasına rağmen çözülemeyen tartışmalar olduğunu söyleyerek başlıyor söze ve diyor ki, "Zamanlaması her ne olursa olsun açık konuşmak önemli. Farklı ailelerden gelmiş, farklı bakış açısına sahip insanların bir evin içinde aynı hareket etmesini bekliyoruz. Çok uyumlu olsalar bile benzeşmedikleri noktalar çıkıyor. Anlaşmazlıkları ortadan kaldırabilmek ya da minimuma indirebilmek adına varsayımlara yer bırakmayan karşılıklı açık konuşmalar yapmak, birlikte karar almak ve uygulamak gerekiyor. Aylık geliri değişen çiftlerde ya da eşlerden birinin çalışmadığı durumlarda, paranın nasıl harcanacağı ya da kişisel giderlere ne kadar ayrılması gerektiğinin de ayrıca konuşulması gerekiyor. Tüm giderler ve birikim için yapılan miktar kenara ayrıldıktan sonra kişilerin kendilerine ait özgür olabilecekleri kişisel harcama alanlarının da belirlenmesi tartışmaların azalmasında önemli bir rol oynuyor." Anlaşıldı, konuşmadan çözülemeyecek konu. Peki, nasıl konuşulur ki bu konu? Yiğitbaş'a göre çiftler arası birçok konuda olduğu gibi, finansal konuları konuşma kısmında da hangi konuyu konuşmak sizin için daha kolaysa, orası başlamak için doğru nokta: "Çekingenliğinizin kaynağı utangaçlıksa; ailenizin parasal tutumu, finansal hedefleriniz ve korkularınızı konuşarak başlamak iyi bir seçenek olabilir. Partnerinizin bakış açısını anlamaya çalışmak da önemli. Unutmayın işin sırrı her zaman sizin için en basit olan kısımdan başlamak."

KONUŞ, ANLAŞ!
Peki, konuşmadan durumu manipüle etmek mümkün mü? Edilirse, nasıl edilir? Yiğitbaş,"Evet mümkün" diyor ve şöyle devam ediyor: "Ama bu durumda bir tuzakla karşı karşıya kalırsınız. Açık konuşmadığınız her durum karşı tarafın yorumuna açık hale gelir. Ve farklı yorumlamalara, karmaşaya yol açabilir. Konuşması zor bir konu da olsa açık olmak ilişkinizi birçok tuzaktan koruyacak ve anlaşmazlıkları minimuma indirgemenize yardımcı olacaktır." Melis Arzu Yiğitbaş'a göre bazen para konusunun altında değer görmeme, güvende hissetmeme, sevilmeme ve hatta özgüvenle alakalı konular yatıyor. Bu sorunların dışa vuruş şekli parasal konular üzerinden oluyor. Bu durumda öncelikle alt başlıkları iyi anlayarak çalışmak gerekiyor. Eğer ilişkinizdeki konunun paradan çok, farklı ve daha derin bir konu olduğunu düşünüyorsanız, öncelikle bu konuda destek almanızı tavsiye ediyor. çünkü sonrasında parasal mevzuları çözümlemek çok daha kolay olacak…

Uzman Psikolog ve Uzman Çift ve Aile Terapisti Melis Arzu Yiğitbaş'ın danışanlarına para yönetimi konusunda verdiği pratik tavsiyeler:
NET OLUN: Ne düşündüğünüzü, ne hedeflediğinizi ve ne beklediğinizi net şekilde ifade edin. Para konusunu konuşmak için sakin bir zaman kollayın: Sakin ve rahat bir konuşma ortamı birçok sorunu kolaylıkla çözmenizi sağlayacaktır.

EŞİNİZİN BAKIŞ AÇISINI ANLAMAYA ÇALIŞIN: Her konuda olduğu gibi para konusunda da tek doğru yoktur. Eşiniz sizden farklı düşünüyor olabilir ama bu onun yanlış düşündüğü anlamına gelmez. Her zaman orta noktada buluşabilirsiniz.

HEDEFLERİNİZ, KURALLARINIZ VE LİMİTLERİNİZİ BELİRLEYİN: Hedefleriniz, kurallarınız ve limitleriniz net bir şekilde belirlediğinizde birçok karmaşık durum ortadan kalkacaktır.

ÖNCELİKLERİNİZİ BELİRLEMEK İÇİN BİRLİKTE PLAN YAPIN: Eve neyin öncelikli alınması konusunda, birikimin tatile ya da bakıcıya harcanması konusunda, ev ya da araba yatırımının öncelikli olması gibi konuları ekip olarak kararlaştırın.

KENDİNİZE AİT BİR MİKTAR PARA AYIRIN: Tüm sınırlar belirlenirken, az miktarda bile olsa mutlaka kendinize ait, düşünmeden kendi ihtiyaçlarınız için harcayabileceğiniz, bir miktar ayırın. PROFESYONEL DESTEK ALIN: Eğer kendi başınıza içinden çıkamadığınızı düşünüyorsanız her zaman destek alabileceğinizi unutmayın.

KADINLAR NE DİYOR?
Rüveyda, 42, Sigortacı
"Ev, tatiller ve çocuklarla ilgili harcamaları eşim karşılıyor. Ortak birikimler ve yatırımlar da eşimin tasarrufunda. Kişisel harcamalarda ise özgürüz. İkimiz de yoğun çalışıyoruz, hayatın doğal akışında para konusu bu şekilde yolunu buldu. Hem benim, hem de toplum yapımız için bu model bana uygun geliyor. Sonuçta her kültür kendi koşullarını yaratıyor. Biz hesabı erkeğin ödemesini, evin temel ihtiyaçlarını erkeğin karşılamasını doğal kabul eden bir kültüre sahibiz. Öte yandan kendi harcamalarımla ve birikimimle ilgili özgürlüğümü önemsiyorum. Kadınların ekonomik anlamda güçlü olmaları gerektiğine inanıyorum."

Başak, 38, Reklam Satış Direktörü
"Eşimin ve benim paralarımız benim banka hesabımda duruyor. Birikimlerle döviz ve altın yatırımı yapıyoruz. Harcamaların yönetimi bende oluyor. Ben para biriktirmeyi pek beceremem ama düzenliyimdir. Eşim ise birikim yapar ama dağınıktır. Dolayısıyla o bana "Ben sana toplu olarak para vereyim, sen harcamaları yap, bankada yönet" dedi. Ben de gayet memnunum bu durumdan. Eğer eşler arasında karşılıklı güven varsa paranın yönetiminin kadında olması bence en doğrusu; çünkü kadınlar çok daha dikkatli ve sistemli."

Gül, 35, Tekstil Firması Sahibi
"Zor zamanlardayız ve hayat müşterek; buna inansam da bizim evde pek böyle olmuyor, ataerkil sistem devam ediyor. Kazandığım para benim, ne kadar kazandığımı bile bilmez eşim; merak da etmez. Tüm kazancımı kendime harcayabiliyorum yani. Birikim bireysel oluyor. Kızımız için de babası gerekli yatırımları yapıyor. Ev masraflarını da eşim yapar. Elektrik, su, market gibi giderler ona aittir. Benim müdahale etmemi, harcamamı da istemez, hoşlanmaz bundan. Kazancımı sadece kendi keyfime harcamak harika tabii ki… Para konusunda sorumluluk almamak çok rahatlatıcı; bu daha çok çanta, ayakkabı, seyahat demek."

ERKEKLER NE DİYOR?
Kenan, 36, Fotoğrafçı
"Para konusunda eşim ve ben genellikle ortak hareket ediyoruz. Ayrı banka hesaplarımız var tabii ki, fakat ödemelerimizi birlikte bir bütçe oluşturarak yapıyoruz. Örneğin ben kendi maaşımdan kirayı yatırıyorsam o da kendi maaşıyla mutfak masraflarını üstleniyor ve faturaları yatırıyor. Aslına bakarsanız harcamalar konusunda eşimin çok dikkatli davranabildiğini söyleyemeyeceğim. O yüzden evde bu konuda iş biraz bana düşüyor. Siz de tahmin edersiniz ki kadınlar beğendikleri bir ayakkabı veya çanta gördükleri zaman bütçe en son düşündükleri durum oluyor. Dolayısıyla bu konularda onu biraz dizginlemek zorunda kalabiliyorum. Para biriktirebildiğimiz dönemlerde ortak hesaplarımızdan birine yatırıyoruz. Sıkıştığımız zamanlarda da o parayı kullanıyoruz. Evliliğimizin ilk aylarından itibaren kendiliğinden bir sisteme oturdu para konusu. Zaman zaman bu konu hakkında konuşuyoruz. Maddi sıkıntılarımızı krize dönüştürmemek için ikimizin de oldukça sakin davranmaya çalıştığını söyleyebilirim. Hesap, kitap konularında ben biraz daha dikkatli olduğum için evdeki muhasebe işlerini eşim kısmen bana devretmeyi tercih ediyor. Buna da konuşarak karar verdik. Özellikle maddi olarak sıkışık olduğumuz aylarda her çift gibi biz de sorunlar yaşadık. Ben onun para konusundaki dikkatsizliğine bir-iki kez söylenmiş olabilirim. Fakat her zaman bu durumu çözmeyi başardık. Konuşarak halledemeyeceğimiz bir sorun olduğunu düşünmüyorum. Çevremdeki evli çiftlerden de gördüğüm kadarıyla ev ekonomisi çiftlerin üzerinde en çok tartıştığı konulardan biri. Bence işin sırrı ortak hareket edebilmekte."

Ali, 46, Mimar
"Evdeki maddi konular hakkında danışmanlık aldığımız bir mali müşavirimiz var. Uzman yardımı şart; bu modeli özellikle ben istedim, eşim de destekledi. Harcamalarımızı planladıktan sonra para ortak hesapta toplanıyor ve otomatik ödemeler vs. buradan yapılıyor. Ay sonunda kalan para çocukların tasarruf hesaplarına yatırılıyor. Eşimin de, benim de kira gelirlerimiz var ve bu paraya hiç dokunmuyoruz. Büyük beklenmeyen bir gider olduğunda danışmanımızın önerisiyle kredi çözümlerine yöneliyoruz."

BİZE ULAŞIN